Açıklama

Descartes Anlığın Yönetimi İçin Kurallar’ı ilk kez 1629-30 yılları arasında Amsterdam’da geçirdiği ilk kış sırasında kağıda geçirdi. Ama genel kanı notlarına 1619’da yirmi üç yaşında iken başladığı ve on yıl boyunca konularını işlediği yolundadır. Çalışma Descartes’ın başlangıçtaki tasarına göre 36 Kuraldan oluşacak ve bunlar on ikişerli üç kesim altında düzenlenecekti. Ama çalışma 21’inci Kuralda sonlanır ve son üçü açıklanmadan bırakılır.

— Regulae ad directionem ingenii’nin elyazmaları yitiktir. Elimizdeki parça Descartes’ın ölümünden sonra 1701’de Amsterdam’da R. Des-Cartes Opuscula Posthuma, physica et mathematica başlığı altında basılan ilk Latince yayım üzerine dayanır. Kitap yayımcıdan ve dizgiciden kaynaklanan sayısız yanlış ile doludur. A. Garnier (Paris, 1835) ve A. Buchenau (Leipzig, 1907) metni yalnızca kendi tahminleri ile iyileştirmiş ve düzeltmişlerdir. Daha sonra Regulae’nin Leibniz tarafından 1859’da “Oeuvres inédites de Descartes”ta sözü edilen bir elyazması eşlemi Hannover’de Leibniz’in kitapları arasında bulunmuştur. Sonraki incelemelere temel alınan bu eşlem de sorunlar vardır ve elyazısı Descartes’ın değildir.

— J. H. Glazemaker tarafından erken bir Hollandaca çeviri de çevirmenin ölümünden sonra basılmıştır. Charles Adam bu çevirinin de ilk Latince baskı ile “hiç kuşkusuz” aynı eşlemi kullanmış olduğunu söyler (AT, X, s. 351ss).

Descartes Hakkında

1596’da Fransa’da doğan Descartes yaşamının çoğunu Hollanda’da geçirdi ve 1650’de Stokholm’de öldü.

Descartes Fransa’da Protestanlığı bastıran Katolik kültür tarafından eğitilmiş olmasına karşın, otuz yıl süren din savaşlarının sonunda bir daha geri dönmemek üzere ülkesini terketti ve yerinde bir seçimle, 1628’de Avrupa’nın o sıralar göreli olarak en hoşgörülü ülkesi olan ve duyunç özgürlüğünü tanıyan Protestan Hollanda’ya yerleşti. Orada, bilgiden korkan bir çağda ikinci, üçüncü vb. bir Galileo olmaktan korkmaksızın yirmi yıl yaşadı. Descartes yaşamının son günlerini kraliçe Christina’nın çağrısı üzerine gittiği İsveç’te geçirdi.

Descartes modern matematik okulunun ve modern felsefenin başlatıcısı olarak kabul edilir. Fizikçiler tarafından mekanik ve optik alanındaki çalışmaları ile bilinen Descartes geometrik problemlerin cebirsel denklemler ile çözülmesini sağlayan analitik geometrinin bulucusudur. Kartezyen koordinat dizgesi onun adıyla bilinir ve fiziksel evrenin mekanik nedensellik terimlerinde açıklaması, aslında Mekanik kavramının kendisi Descartes’ın modern bilime en önemli katkılarından yalnızca biridir (Newton hiçbir zaman fiziksel evren üzerine tanrıbilimsel açıklamaları savunmaktan ve deterministik Mekaniği reddetmekten vazgeçmedi). — Aziz Yardımlı