Açıklama

Önsöz

Felsefe tarihi bütün bir felsefi düşüncenin alanına giriş için ideal bir olanak sağlar. Zamandizinsel yaklaşımı karmaşık modern ve çağdaş felsefeleri geriye tarihsel kökenlerine ve gelişim evrelerine doğru izleyerek bunların aydınlatılmasına yardım eder. Büyük felsefecilerin düşünceleri arasındaki ayrımları ve benzerlikleri belirgin çizgiler ile göz önüne serer. Her felsefeci için onu düşünme yolunun arkatasarını araştırır, tarihin şafağından günümüze dek adım adım açınan felsefi düşüncelerin akışına onun bakış açısının nasıl uyduğunu gösterir. Dahası, felsefe tarihi her felsefecinin dizgesini bütünlüğü içinde inceler, onun yalnızca mantık, törebilim ya da din felsefesi gibi özelleşmiş alanlardaki vargılarına sınırlı kalmaz.

Felsefe terimi sözel olarak ‘bilgelik sevgisi’ anlamına gelen Yunanca filosofiadan türemiştir. Bugün deneyim olgularının eleştirel değerlendirmesini belirtmek için kullanılmaktadır. Bu tanımdaki anahtar sözcük değerlendirme sözcüğüdür (eleştirel değil), çünkü felsefe ve bilimler arasındaki özsel ayrım onun yalnızca çözümleme, betimleme ya da eleştiri üretmemesi, ama özellikle insan deneyimlerine değerler saptamasıdır. Bilimciler, gerçi çalışmalarının gerçeklik ve doğruluğu ile kaygılanmak zorunda olsalar da, gene de bilimciler olarak değer yargılarında bulunmazlar. Örneğin ruhbilimci verili bir bir davranış türünü betimler ama övmez ya da kınamaz, ve benzer olarak politik bilimci hükümetin eylemlerini ahlaksal olarak değerlemez ama çözümler. Oysa felsefeci bu durumlarda değer yargılarında bulunmada duraksamayacak, çünkü bireyin davranışına ve hükümetin politikalarına değer biçecek ve onları ya onaylayacak ya da kınayacaktır.

Eski çağlardaki en erken felsefeciler insanlığın belli temel problemlerine ussal çözümler aradılar, evrenin doğası ve insan deneyiminin anlamı konusunda sorular sordular. Belirli sorunlar ile ilgileniyorlardı: Evren neden yapılmıştır? Tek bir töz mü vardır, yoksa çok mu? Özdek ve örgensel yaşam arasındaki ayrımlar—eğer bir ayrım varsa—nedir? Bir ruh ya da bir Tanrı var mıdır? Şeyler değişebilmelerine karşın nasıl aynı şeyler olarak kalabilirler? İnsanın arayacağı en yüksek iyi nedir? Ancak Platon ve Aristoteles’in ortaya çıkışları ile tüm bu tür problemler bir araya getirildi ve birleşik felsefe dizgelerinde örgütlendi. Bundan sonra her büyük felsefeci bu belirli problemleri kendi bireysel bakış açısından ve kendi tam düşünce dizgesinin parçaları olarak çözmeye çalıştı. Eski, orta ve modern dönemler boyunca felsefe tarihi genel olarak Platon ve Aristoteles tarafından başlatılmış olan dizge-kurma örneğini izlemiştir. Yakınlarda kimi felsefeciler usaaykırı ve boş gördükleri ya da değerlerinden kuşkuya düştükleri kimi problemleri felsefeden dışlanmaları gerektiğini savundular. Ama yaklaşımları da kendi tikel bakış açıları üzerine kurulu tamamlanmış birer düşünce dizgesinde sonuçlanmış görünür, ve vargılarının pek çoğu gene de büyük ölçüde geçmişin felsefi dizgelerine borçlu kalır.

Umuyoruz ki bu Özetleme okura çağdaş felsefecilerin güç kavramlarını anlamada ve öncellerine olan borçlarının değerini bilmede yardımcı olacaktır. Yine umuyoruz ki bu amaç için okur tartışılan felsefecilerin özgün yazılarını araştırma yönünde güdülenecektir.
Yazar yorum ve önerilerinden ötürü pekçok öğrenci ve meslektaşına borçludur; elyazmasının son biçiminin hazırlanmasındaki paha biçilmez yardımından ötürü Editorial Department of Barnes and Noble, Inc., ve yazarın sayısız usaaykırı istemine karşın mesleki öğüt ve yararlı tepkileriyle yorulmak bilmeden karşılık veren karısı Dr. Mabel Lewis Sahakian (Northestern University’de) için minnettarlık duyar.

Beacon Hill,
Boston, Massachusetts
WILLIAM S. SAHAKIAN

KİTAP ÜZERİNE
Sahakian oldukça kalabalık bir ‘Felsefe Tarihi’ sunar. Özsel olarak kurgul olan felsefeyi henüz yeni başlayan öğrencinin bile kolayca anlayabileceği görgül bir düzlemde yorumlar, ve felsefe tarihi ile felsefecilerinin dizgelerinin yapılarını özetleme düzleminde ilk tanışıklığı sağlamayı hedefler. Ve tam bu yanındadır ki akademik felsefe tarihinin birincil önemi yatar. Geniş kapsamına karşın felsefi düşünceye yalnızca bir giriş olmasıyla kendi eytişimini ele verir ve sunduğu alanın renkli oyunlarının arkasında bir derinlik boyutunun yattığını imler. Ama bireysel felsefecilerin yapıtlarında derinleşen düşünce burada bir yükselişi ister ve bu yükselişi önceki yüzeye bir geri dönüş olarak değil ama ideal felsefe tarihi olarak bulmayı ister. — Aziz Yardımlı